Балдар жана социалдык тармактар: Сергек колдонуу үчүн жаш чектөөлөрү жана ата-энелердин ролу

Mine Aktaş
Mine Aktaş 18 март 2026
Балдар жана социалдык тармактар: Сергек колдонуу үчүн жаш чектөөлөрү жана ата-энелердин ролу

Колдонуу курагы

Изилдөөлөр көрсөткөндөй, социалдык тармактар балдардын акыл-эс, эмоционалдык жана социалдык өнүгүүсүнө олуттуу таасирин тийгизет. Ошондуктан, көптөгөн социалдык медиа платформалары колдонуу жашын 13 деп белгилешкен.

13 жашка чейинки балдар үчүн социалдык тармак коркунучу

  • Платформалар 13 жашка чыга элек балдарга социалдык тармактарда аккаунт ачууга уруксат бербейт.
  • Балдар жашын чоңойтуп көрсөтүп аккаунт ачканда, бул эрежелерге каршы келет жана бала эң биринчи кадамдан баштап чынчылдык принцибинен алыстайт.
  • Өнүгүү жагынан бул курактагы топ санариптик дүйнөдө туш боло турган тобокелдиктерди туура баалоо үчүн когнитивдик жетилгендикке ээ эмес.

Ата-энелердин ролу

  • 13 жашка чейинки балдар социалдык тармактарды ата-энесинин көзөмөлүндө, бир экранды чогуу карап, мазмун жөнүндө сүйлөшүү аркылуу гана колдоно алышат.
  • Бул процессте бала менен мазмун жөнүндө баарлашуу, туура менен жаманды айырмалоону үйрөтүү жана коопсуз интернет колдонуу адатын калыптандыруу маанилүү.

13 жаштан жогорку балдар үчүн коопсуздук жөндөөлөрү

  • Катталуучулардын тизмеси: Ата-энелер баласын кимдер ээрчий аларын жөндөшү керек.
  • Бөлүшүүлөр: Сүрөттөр жана видеолор тааныш адамдар менен гана бөлүшүлүшү керек.
  • Комментарий жана билдирүү уруксаттары: Ишенимдүү адамдар гана комментарий жаза алышы же билдирүү жөнөтө алышы керек.
  • Жайгашкан жерди бөлүшүү: Көпчүлүк тиркемелерде жайгашкан жерди аныктоо функциясы бар; бул жөндөө өчүрүлүп турушу керек.

Психологиялык көз караш

  • Социалдык тармактардагы ар бир сүрөт же бөлүшүү үйүңүздүн эшигин баарына ачкандай эле. Балдарыңыздын купуялыгын коргоо алардын коопсуздук сезимин жана өзүн-өзү сыйлоо сезимин бекемдейт.
  • Эрте жашта социалдык тармактарды колдонуу балдарда алаксууну, салыштыруу аркылуу өзүн төмөн баалоону жана киберкуугунтук коркунучун жогорулатат.
  • Ата-энелер бул процессти тыюу салуунун ордуна, жол көрсөтүүчү жана чогуу изилдөөчү мамиле менен башкарышы керек.

Санариптик дүйнөдө балдарыңыздын коопсуздугу сиздин маалымдуулугуңуздан башталат.


Mine Aktaş

Mine Aktaş

1972 Samsun doğumlu Klinik Psikolog Mine Aktaş, 1998 yılında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikoloji bölümünden mezun oldu. Milli Eğitim ve Sağlık Bakanlığı bünyesinde çeşitli görevlerde bulunduktan sonra 2010 yılında kendi özel kliniği olan “Mine Aktaş Danışmanlık” bünyesinde serbest çalışmaya başlamıştır.

BDT, EMDR, Hipnoz ve Aile Danışmanlığı gibi birçok terapi yaklaşımında uzman olan Aktaş, aynı zamanda DEHB, fobiler ve çift terapisi gibi alanlarda da danışanlarına destek olmaktadır.

“3D Dünyanı Değiştirecek Düşünceler” adlı ilham verici kitabın yazarı olan Mine Aktaş, çeşitli sivil toplum kuruluşlarında aktif rol alarak sosyal sorumluluk projelerine de liderlik etmektedir.